Kitaplar

ZEKA YOKSUNU OLMAK

KENDİNİ IMTÍHAN ET! BU YEDİ ÖZELLİK SENDE VAR MI?

Bazı insanlar için halk arasında "aptal" denir. Oysa mesele çoğu zaman zekâ değildir. Asıl mesele; yanlışta ısrar etmek, kendini sorgulamamak, hatadan ders almamak ve başkalarını önemsememektir. Nice zeki insanlar vardır ki, bu davranışları sebebiyle hem kendilerine hem de çevrelerine büyük zarar verirler.

Bugün gelin, başkalarını değil; önce kendimizi değerlendirelim.

1. Her şeyi bildiğini sanır.

Her konuda mutlaka söyleyecek bir sözü vardır. Dinlemez, öğrenmeye ihtiyaç duymaz. "Ben bilirim." demek, gelişimin önündeki en büyük engeldir.

2. Hatasını asla kabul etmez.

Yanlışı apaçık ortaya çıksa bile özür dilemez. Sürekli bahaneler üretir, suçu başkalarına yükler.

3. Sıkışınca yalana veya inkâra başvurur.

Verdiği sözü unutur, sonra da "Öyle demedim.", "Yanlış anladın.", "Ben öyle kastetmedim." diyerek gerçeği örtmeye çalışır.

4. Sürekli cevap yetiştirir.

Dinlemek yerine savunur. Karşısındakini anlamaya çalışmak yerine haklı çıkmaya çalışır.

5. Başkasının derdini umursamaz.

Dünya yansa umurunda değildir. Ama en küçük sıkıntı kendisine dokunduğunda ortalığı ayağa kaldırır.

6. Empati kuramaz.

Karşısındaki insanın acısını, üzüntüsünü ve sıkıntısını hissedemez. Bir dostu işini kaybetmiş, borç içinde olabilir; o ise karşısındakinin hâlini düşünmeden kendi mutluluğunu anlatır. Farkında olmadan gönül kırar.

7. Sözünün nereye varacağını hesap etmez.

Bazen bir cümle kurar; iki kardeşi, iki aileyi, yılların dostluğunu birbirine düşürür. Sonra da "Ben öyle demek istemedim." diyerek işin içinden çıkmaya çalışır. Oysa kırılan kalp kolay kolay onarılmaz.

Yüce Allah şöyle buyurur:

"Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve dosdoğru söz söyleyin." (Ahzâb Sûresi, 70)

Peygamber Efendimiz ﷺ ise şöyle buyurmuştur:

"Ya hayır söylesin ya da sussun."

Ne büyük bir ölçü… Çünkü bazen söylenmeyen bir söz, söylenen bin sözden daha değerlidir.

Mevlânâ'nın şu sözü de hepimize rehber olmalıdır:

"Söz ağzından çıkıncaya kadar sen onun sahibisin; çıktıktan sonra ise o senin sahibindir."

Psikoloji de bize şunu öğretir: Olgun insan, haklı görünmeye değil, doğruyu bulmaya çalışır. Hatasını kabul edebilen, empati kurabilen ve gerektiğinde özür dileyebilen insan; hem ruh sağlığını hem de ilişkilerini korur.

Şimdi aynaya bakalım.

Bu yedi maddeden biri bile bizde varsa, onu düzeltmek için bugünden bir adım atalım. Çünkü gerçek akıl; hiç hata yapmamak değil, yaptığı hatayı fark edip ondan ders almaktır.

Unutmayalım:

İnsan, başkalarını değil; önce kendisini düzelttiğinde gerçek anlamda olgunlaşır.

Mehmet Riza ozacar

Gzt. Ars. Yazar